Σχεδιαστές: Κώστας Παναγή, Μαριάννα Ιακώβου, Σοφία Μαλέκου
Με τη νέα Οριστική σειρά γραμματοσήμων του 2014-2015 προβάλλονται και τιμούνται από τα Κυπριακά Ταχυδρομεία άνθρωποι των γραμμάτων, της Επιστήμης και της τέχνης που γεννήθηκαν πριν από το 1920 και οι οποίοι τίμησαν την ιδιαίτερη τους πατρίδα, την Κύπρο, με τα έργα και τη δράση τους στον αιώνα που μας πέρασε. Από τη σειρά απουσιάζουν προσωπικότητες όπως των ποιητών Β. Μιχαηλίδη και Δ. Λιπέρτη, των Θεοδ. Πιερίδη, Τ. Ανθία, Ν. ΝικολαΪδη, Λ. Ακρίτα, Κ. Σπυριδάκη και Αιμ. Χουρμούζιου που είχαν ξεχωριστά σε ειδικές παλαιότερες επετειακές εκδόσεις τιμηθεί από τα ΚΥ.ΤΑ.
Απουσιάζουν επίσης και άλλοι αξιόλογοι άνθρωποι των γραμμάτων, της επιστήμης και των τεχνών τους οποίους τα ΚΥ.ΤΑ επιφυλάσσονται να τιμήσουν στο μέλλον.
Στην Οριστική σειρά του 2014-2015 απεικονίζονται οι πιο κάτω προσωπικότητες:
ΛΟΥΚΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ
Γεννήθηκε το 1909 στη Λεμεσό και πέθανε στην Αγγλία το 1994. Σπούδασε ζωγραφική στο Παρίσι (1929) στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1930-1933) στο Atelier του Lucien Simon. Το 1933 επέστρεψε στην Κύπρο αρχίζοντας την καλλιτεχνική της δημιουργία, επιλέγοντας, αντί τον καθολικά αποδεχτό νατουραλισμό, τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό που ήταν άγνωστος μέχρι τότε στην υποβαθμισμένη καλλιτεχνική κίνηση της Κύπρου. Το 1937 μετανάστευσε στη Μεγάλη Βρετανία όπου έζησε στο Λονδίνο και στην πόλη Penn μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’50. Έργα της βρίσκονται στην Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης, στη Δημοτική Πινακοθήκη Λεμεσού, στο Πολιτιστικό Κέντρο της Λαϊκής Τράπεζας και στην ιδιωτική συλλογή της ζωγράφου στη Βρετανία.
ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΣΙΑΛΟΣ
Γεννήθηκε στην Άσσια, το μεγαλοχώρι της Μεσαορίας, το 1885 και πέθανε στη προσφυγιά το 1974, μετά που τραυματίστηκε σοβαρά από τον τουρκικό στρατό που εισέβαλε στο χωριό του. Αυτοδίδακτος, άρχισε να ζωγραφίζει το 1957 και αναδείχτηκε σε μεγάλο και γνωστότατο αυτοδίδακτο ζωγράφο στα γεράματά του. Πηγαίος καλλιτέχνης που εκφράζει στα έργα του την όμορφη, απλοϊκή, αυθεντική ζωή και τα έθιμα της κυπριακής υπαίθρου.
Ο Κάσιαλος υπήρξε ο ζωγράφος της αγροτιάς και θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης κυπριακής απλοϊκής τέχνης και η φήμη του ξεπέρασε τα όρια της μικρής Κύπρου. Τα έργα του κοσμούν σήμερα αρκετές ατομικές, κρατικές και άλλες συλλογές.
ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ ΚΑΝΘΟΣ
Γεννήθηκε στην Άλωνα το 1910 και πέθανε το 1993. Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς ζωγράφους της σύγχρονης κυπριακής τέχνης. Υπηρέτησε ως καθηγητής τέχνης στο Γυμνάσιο Αμμοχώστου (1942-1944) και στο Παγκύπριο Γυμνάσιο (1950-1969). Εκτός από ζωγράφος, διακρίθηκε και ως χαράκτης και σκηνογράφος.
Στα έργα του απεικόνισε τη ζωή, αλλά και την τραγωδία του κυπριακού λαού, μετά την εισβολή των Τούρκων το 1974. Δημιουργούσε πάντοτε βιωματικά, αποτυπώνοντας με τα μάτια της ψυχής και της καρδιάς του ό,τι αισθανόταν.
Πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Επιμελητηρίου Καλών Τεχνών Κύπρου. Ανέπτυξε πλούσια πολιτιστική δράση. Υπήρξε από τους πρώτους Κύπριους ζωγράφους που έκαμαν ατομικές εκθέσεις στο νησί μας. ΄Εργα του βρίσκονται σε αρκετές πινακοθήκες στην Κύπρο, στην Ελλάδα και στην ιδιωτική συλλογή των θυγατέρων του στη Βιέννη. Τιμήθηκε για το έργο του από την Ακαδημία και το Πανεπιστήμιο Αθηνών.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΟΛ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ
Γεννήθηκε το 1901 στην Αμμόχωστο και πέθανε το 1972. Σπούδασε νομικά στο Λονδίνο, όμως δεν άσκησε το δικηγορικό επάγγελμα, αφοσιωθείς αποκλειστικά στη μεγάλη του αγάπη τη ζωγραφική. Παρά το ότι ήταν αυτοδίδακτος, το έμφυτο ταλέντο του και η καλλιτεχνική του ευφυία τον κατέστησαν ένα πρωτοπόρο και πάρα πολύ αξιόλογο, καταξιωμένο ζωγράφο. Τα πιο πολλά από τα έργα του, που χαρακτηρίζονται από την αίσθηση της σύνθεσης, αποδίδουν τον κόσμο της Κύπρου και εικόνες από την Κύπρο. Ανέπτυξε μια από τις πιο ιδιότυπες και πιο χαρακτηριστικές εικαστικές γραφές της σύγχρονης κυπριακής τέχνης. ΄Εχει παρουσιάσει έργα του σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. ΄Εργα του κοσμούν πολλές συλλογές όπως αυτή του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Γ΄, την πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης, καθώς και συλλογές του εξωτερικού. Πολλά από τα πιο αξιόλογα έργα του εγκλωβίστηκαν στην Αμμόχωστο από το 1974 και αγνοείται η τύχη τους.
ΚΩΣΤΑΣ ΜΟΝΤΗΣ
Κορυφαίος Κύπριος λογοτέχνης. Γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1914 και πέθανε το 2004. Μεγάλος είναι ο αριθμός των ποιητικών συλλογών που εξέδωσε και τον κατέστησαν αξιόλογο ποιητή. Πολλά ποιήματά του περιλήφθηκαν σε ανθολογίες, μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες και αρκετά μελοποιήθηκαν. ΄Εγραψε στην ελληνική δημοτική γλώσσα και στην ιδιωματική κυπριακή διάλεκτο. Ασχολήθηκε επίσης και με την πεζογραφία και το θέατρο. ΄Εγραψε 40 περίπου επιθεωρήσεις για το θέατρο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Μεγάλη επιτυχία είχαν τα διάφορα σατυρικά νούμερα που έγραψε όπως και οι στίχοι τραγουδιών του. Ασχολήθηκε ακόμα και με τη δημοσιογραφία. Σημαντική είναι και η προσφορά του στον τομέα των ανθολογιών. Το λογοτεχνικό του έργο τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο Ποίησης το 1968, ενώ το 1973 του απονεμήθηκε το βραβείο Συνολικής Προσφοράς στην Κυπριακή και Ελληνική Λογοτεχνία. Το 1994 τιμήθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το 1999 προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, το δε 2000 η Ακαδημία Αθηνών τον ανακήρυξε αντεπιστέλλον μέλος της. Το 2001 το Πανεπιστήμιο Αθηνών τον ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορά του.
ΑΝΤΗΣ ΠΕΡΝΑΡΗΣ
Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1903 και πέθανε το 1980. Υπήρξε ποιητής, λογοτέχνης, δημοσιογράφος, εκπαιδευτικός και κριτικός θεάτρου. Από τους πρωτοπόρους της κυπριακής λογοτεχνικής γενιάς του ’30. Το λογοτεχνικό του έργο διακρίνεται για την καθαρότητα της έκφρασης, το λυρισμό του και την προσήλωσή του στη δημοτική εθνική παράδοση και τον εθνικό του χαρακτήρα. Εκτός από την ποίηση, ασχολήθηκε και με τη συγγραφή διηγημάτων, θεατρικών έργων και μελετών. Ποικίλη και αξιόλογη ήταν η δημοσιογραφική του δραστηριότητα, η δε προσφορά του στην κυπριακή παιδεία, με τους αγώνες του για καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας στη δημοτική εκπαίδευση και την εφαρμογή νεότερων παιδαγωγικών αντιλήψεων στην εκπαίδευση του τόπου του, υπήρξε πολύ σημαντική και πολύπλευρη. Το 1970, του απονεμήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού το βραβείο συνολικής προσφοράς στην ελληνική λογοτεχνία της Κύπρου.
ΚΥΠΡΟΣ ΧΡΥΣΑΝΘΗΣ
Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1915 και πέθανε το 1998. Αξιόλογος λογοτέχνης με πολυσχιδή και πολύχρονη μεγάλη προσφορά στα κυπριακά γράμματα. Γιατρός στο επάγγελμα, διετέλεσε σχολίατρος για πολλά χρόνια και καθηγητής υγιεινής στο Παγκύπριο Γυμνάσιο και στην Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου. Υπήρξε πολυγραφότατος και ασχολήθηκε όχι μόνο με την ποίηση αλλά και με την πεζογραφία, το δοκίμιο και την παιδική ακόμα λογοτεχνία. Για περισσότερα από 30 χρόνια διεύθυνε το λογοτεχνικό περιοδικό «Πνευματική Κύπρος». Στη μακρά λογοτεχνική του δράση έδωσε στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο, για περισσότερα από 50 χρόνια, ποικίλα κείμενα και απετέλεσε τον ενημερωτικό κρίκο σε θέματα πνευματικής δημιουργίας μεταξύ του ελληνικού κέντρου και της Κύπρου, τόσο στην περίοδο της Αγγλοκρατίας όσο και στα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
ΓΛΑΥΚΟΣ ΑΛΙΘΕΡΣΗΣ
Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1897 και πέθανε στη γενέτειρά του το 1965. Σε ηλικία μόλις 16 χρονών κατατάχτηκε εθελοντής στον ελληνικό στρατό και πολέμησε το 1913 στον ελληνοβουλγαρικό πόλεμο. Μετά το τέλος του πολέμου αυτού επέστρεψε στην Κύπρο και συνέχισε τις σπουδές του στο Παγκύπριο Γυμνάσιο. Διακρίθηκε ως αθλητής και υπήρξε παγκυπριονίκης. Υπηρέτησε ως καθηγητής γυμναστικής στην Αλεξάνδρεια όπου εγκατεστάθηκε, και στην οποία ανέπτυξε πλούσια πνευματική και λογοτεχνική δράση, συνεργαζόμενος πάντοτε στενά με Κύπριους λογοτέχνες και δημοσιεύοντας τακτικά σε κυπριακά περιοδικά της εποχής του. Ιδιαίτερα διακρίθηκε για το ποιητικό του έργο που ήταν πολύπλευρο και πολυδιάστατο και κρύβει μιας μεγάλης κλίμακας αναζήτηση και προβληματισμό. Εκτός από την ποίηση, έγραψε πεζογραφήματα, θέατρο, δοκίμια και μελέτες. Η προσφορά του στο νεότερο κυπριακό λόγο είναι πολύ μεγάλη, όπως και η συμβολή του στα νεοελληνικά γράμματα.
ΘΕΟΔΟΥΛΟΣ ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ
Γεννήθηκε στο Λευκόνοικο το 1904 και πέθανε το 2004. Νεαρότατος ήλθε στη Λευκωσία όπου παρακολούθησε μαθήματα βυζαντινής μουσικής από το μεγάλο μουσικοδιδάσκαλο Στυλιανό Χουρμούζιο. Σπούδασε, επίσης, βυζαντινή μουσική στην Αθήνα καθώς και στο Εθνικό Ωδείο από το οποίο αποφοίτησε με άριστα. Με την επιστροφή του στην Κύπρο, διετέλεσε δεξιός ψάλτης στον ναό του Αγίου Ιωάννη στη Λευκωσία. Το 1937 ίδρυσε τη Σχολή Εκκλησιαστικής Βυζαντινής Μουσικής από την οποία αποφοίτησαν εκατοντάδες μαθητές που υπηρετούν ως ψάλτες σε πολλές περιοχές της Κύπρου. Υπήρξε ιδρυτής της Εκκλησιαστικής Χορωδίας. Εξέδωσε πολλά εκκλησιαστικά βιβλία και τόμο δημοτικών τραγουδιών της Κύπρου με τον τίτλο “Κυπριακή Λαϊκή Μούσα”. Τα τραγούδια αυτά τα συνέλεξε περιερχόμενος από το 1924 όλα τα χωριά της Κύπρου και καταγράφοντάς τα με το ίδιο του το χέρι όπως τα άκουε από τους γεροντότερους χωρικούς, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της μουσικής μας παράδοσης, με τη διάσωση ενός ανεκτίμητου, πράγματι, πολιτιστικού θησαυρού. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου του απένειμε τον τιμητικό τίτλο του Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Κύπρου, η δε Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε για το συνολικό του έργο και την προσφορά του στη βυζαντινή και δημώδη κυπριακή μουσική.
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΟΣ
Γεννήθηκε στο Όμοδος το 1850 και πέθανε το 1937. Στην περίοδο 1874 – 1880 υπήρξε πρωτοψάλτης στο ναό του Αγίου Αντωνίου στη Λευκωσία και στις αρχές του 19ου αιώνα και μέχρι το 1916 έψαλλε στην εκκλησία της Αγίας Νάπας στη Λεμεσό. Στην περίοδο 1917-1931, δίδαξε βυζαντινή μουσική στο Παγκύπριο Γυμνάσιο και στο Παγκύπριο διδασκαλείο. Το 1936 του απονεμήθηκε από την Εκκλησία της Κύπρου ο τίτλος του Άρχοντα Πρωτοψάλτη. Πρωτοστάτησε στη δημιουργία κίνησης υπέρ της μελέτης και διάδοσης της βυζαντινής μουσικής. Δημοσίευσε αρκετές μελέτες και άρθρα σε έντυπα εκκλησιαστικής μουσικής και εξέδωσε βιβλία σχετικά με τη διδασκαλία της βυζαντινής μουσικής.
Ασχολήθηκε επίσης, και με τη δημοσιογραφία. Το 1884 εξέδωσε στη Λεμεσό την εβδομαδιαία εφημερίδα “Σάλπιγξ”. Το 1901 εξελέγη αντεπιστέλλον μέλος του Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου της Κωνσταντινούπολης.
ΣΩΖΟΣ ΤΟΜΠΟΛΗΣ
Γεννήθηκε το 1914 στη Λύση και πέθανε το 2002. Φοίτησε στο Παγκύπριο Ιεροδιδασκαλείο της Λάρνακας και αργότερα στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών, για να διοριστεί αργότερα καθηγητής μουσικής σε σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης (1938 – 1974). Ταυτόχρονα, ήταν πρωτοψάλτης στην εκκλησία της Φανερωμένης στη Λευκωσία. Στη δεκαετία του 1980 ίδρυσε και διεύθυνε την τετράφωνη, μεικτή εκκλησιαστική χορωδία Φανερωμένης.
Επίσης δημιούργησε ορχήστρα από έγχορδα και πνευστά στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, καθώς και πολλές άλλες χορωδίες συλλόγων και σωματείων της Λευκωσίας. Παράλληλα, ανέπτυξε και ερευνητική δραστηριότητα, μελετώντας την κυπριακή δημοτική μουσική, καταγράφοντας τους μουσικούς ρυθμούς και τη μελωδία δημοτικών μας τραγουδιών. Ασχολήθηκε ακόμα με την παλαιογραφία της βυζαντινής μουσικής. Το 1967, για το βιβλίο του Κυπριακοί Ρυθμοί και Μελωδίες βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, το δε 1995 η Κυπριακή Πολιτεία του απένειμε το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών.
ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΛΥΜΠΟΥΡΙΔΗΣ
Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1917 και πέθανε το 2008. Μουσικοσυνθέτης, πρωτοπόρος δημιουργός στο έντεχνο κυπριακό τραγούδι, με παράλληλη προσφορά στο θέατρο. Μελοποίησε στίχους επιφανών ποιητών στην κυπριακή διάλεκτο. Μαζί με τον Κώστα Μόντη ίδρυσαν το πρώτο επαγγελματικό θέατρο της Κύπρου με την προσωνυμία “Το Λυρικόν”, που ανέβασε με τεράστια επιτυχία επιθεωρήσεις με δικές του μουσικές συνθέσεις. Ο Λυμπουρίδης άφησε ως παρακαταθήκη στην κυπριακή λογοτεχνία θεατρικά έργα, ιδίως ηθογραφικές κωμωδίες, οι οποίες μεταφέρθηκαν και στην τηλεόραση. Οι μελωδίες που συνέθεσε σε στίχους λαϊκών και άλλων Κυπρίων ποιητών καθώς και δικούς του, εκπροσωπούν σήμερα με τον καλύτερο τρόπο την έντεχνη λαϊκή μουσική της Κύπρου. Εκτός από μουσικοσυνθέτης, υπήρξε και αξιόλογος συγγραφέας. Τις δεκαετίες του 1970 και 1980 δημοσίευσε κυπρολογικές μελέτες και εξέδωσε βιβλία για την ιστορία της κυπριακής δημοσιογραφίας, για την Αγγλοκρατία στην Κύπρο κ.α.
Για την πολύτιμη προσφορά του τιμήθηκε από το Δήμο Λευκωσίας, το Πανεπιστήμιο Κύπρου, την “Αδούλωτη Κερύνεια”, το δε 1998 του απονεμήθηκε από την Κυπριακή Πολιτεία το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών.
Ποσότητες:
€0,04: 275.000
€0,34: 190.000
€0,41: 550.000
€0,50: 275.000
€0,64: 275.000
€0,85: 175.000
Φ.Π.Η.Κ.:
€6,40: 7.000
